“Hvor har jeg vært hele mitt liv...?” Karl Ove Knausgård
BelevenissenPosted by Marja Mon, August 30, 2010 23:08:28Toen ik vanmiddag mijn helm opzette, de knijpers aan mijn broekspijpen hing en mijn fiets uit het rek trok was dat wat er door me heen ging.
Zojuist een eerste les Noors gehad op het vierde en hoogste niveau in een klas vol promovendi, professoren en werkloze academici. Ik heb de andere niveaus met glans gehaald. En spreek waarschijnlijk net zo goed Noors als de zwitserse uitwisselingsstudent die het al een paar jaar studeert. Mijn woordenschat is gerust enorm, en mijn uitspraak inclusief intonatie echt niet slecht. Maar toch...
In de pauze spraken we in opdracht met elkaar. Sommigen zijn hier anderhalf jaar, anderen twee, maar toen ik vertelde hier drie jaar te zijn was de reactie: “Al lang, dus.” Toen ik vervolgens ook nog moest opbiechten dat ik al zeven jaar over mijn proefschrift doe voelde ik me heel onbeduidend worden, daar tussen mensen die naast een professorschap in wiskunde of sterreninformatica en passant nog even Noors bijspijkeren. Of chinese / russische stipendiaten die het klaarspelen om behoorlijk verstaanbaar mee te doen.
Ineens schoot me toen dat prachtige opschrift tebinnen, op een schuur aan de rand van Stjørdal. “Hvor har jeg vært hele mitt liv?” Waar ben ik heel mijn leven geweest? Bijna veertig, bijna gepromoveerd en bijna vloeiend in Noors. Best veel bijna’s op een rij. Waar ik naartoe ga? Geen idee. En waar ik geweest ben?
Ik stel me voor wat vrienden zien die hier langskomen op hun welverdiende dagen vrij van drukke banen en agenda’s volgepropt met sociale verplichtingen. Een huisvrouw die om kwart over zes op staat om met pijn en moeite om half negen drie kinderen weggeborgen te hebben in barnehage en school. Na enig af- en opruimen, een wasje in een wasmachine misschien, drie stukjes lego in een bak, is de pc eindelijk opgestart en neemt ze plaats. De uren erna bestaan uit gestaar naar het schermpje van een laptop in een rugverziekende houding, slechts afgewisseld door twee keer een bak oploskoffie, toiletbezoek en een lunsj van een paar saaie boterhammen. Dan misschien een was die buiten gehangen wordt en een fietsritje de heuvel af voor een brood en een liter melk. Terugzweten. Opschieten, ineens. Kids ophalen.
Hvor har jeg vært hele mitt liv?
Jajaja, ik weet het al. Het standaard argument. Drie prachtige zoons, vergeet die even niet! Slappe tegenwerping. In dat verband wil ik graag Karl Ove Knausgård noemen. Deze man is helemaal hot in literair Noorwegen, zo goed verguisd als de hemel ingeprezen. Je zou hem wel een sexy man kunnen noemen, maar daar kunnen meningen over verschillen – de Neanderthaler look moet je maar net aanstaan. Belangrijkere informatie: hij heeft een roman in 6 dikke delen geschreven, en ik dacht er maar eens aan te moeten ruiken. De roman is notabene zijn levensverhaal en, geloof het of niet, hij vertelt het weergaloos.
Karl Ove Knausgård. Hij schrijft rauw, echt, misschien wat gestoord, doodeerlijk, en zeker genadeloos. Over de dood, het leven, zijn omgeving, maar vooral: over zichzelf. Het is razend knap hoe hij heden en verleden weet te verbinden met flashbacks die naadloos aansluiten in de vertelling, je terugvoeren in een puberteit die zelfs interessant is, om dan rimpelloos terug te glijden in het heden, waar hij zit in zijn huis in Stockholm en zijn drie kleine kinderen die het overhoop halen. Waar hij van houdt en gek van wordt. Niet in het laatst omdat hij voor zichzelf ook nog plannen had. Daar wou ik even een illustratie van lenen.
“Er gebeurt veel in het kleine, dagelijkse leven. Maar wat er gebeurt, gebeurt steeds opnieuw binnen hetzelfde, en meer dan iets anders heeft dat mijn beeld van tijd veranderd. Want waar ik de tijd eerst zag als een afstand die afgelegd moest worden, met de toekomst als iets wat in het verschiet lag ver weg, en liefst stralend, en in elk geval nooit saai, is die nu op een heel andere manier verweven met het leven hier en nu. Zou ik het in een beeld moeten vatten, dan moet het een boot in een sluis zijn: net zo langzaam als onafwendbaar wordt het leven opgetild door de tijd die gestaag van alle kanten naar binnen sijpelt. Afgezien van de details, is alles steeds hetzelfde. En met elke dag die voorbijgaat, groeit het verlangen naar het ogenblik dat het leven de rand nadert, het moment dat de deur open gaat en het leven eindelijk weer naar voren zal stromen.
...
Dat de tijd van me wegholt, verdwijnt als zand tussen mijn vingers terwijl ik me bezig houd met... ja, wat? De vloer boenen, kleren wassen, eten koken, afwassen, boodschappen doen, buiten spelen met de kinderen op speelplaatsen, ze mee naar binnen nemen en uitkleden, in bad doen, op ze passen tot ze naar bed gaan, ze op bed leggen, kleren ophangen om te drogen, kleren opvouwen en in kasten leggen, opruimen, de tafel, stoelen, kasten afnemen. Het is een strijd, en hoewel hij niet heldhaftig is, wordt hij gevoerd tegen een overmacht, want hoeveel werk ik in huis ook verzet, de kamers stromen over met troep en vuil, en de kinderen, waar iedere minuut van hun wakkere tijd voor gezorgd wordt, zijn dwarser dan ik ooit andere kinderen heb gezien, af en toe is het hier een compleet gekkenhuis...”
(uit: Karl Ove Knausgård, Min Kamp. Bind 1, p. 33-34 en 36, mijn vertaling)
Er staat nog veel meer moois in dit boek, waar regelmatig een spijker op zijn kop geslagen wordt. De nietsverhullende geschiedenis heeft mij in elk geval in het eerste deel compleet gevangen – en levert daarnaast weer een hoop kennis op van alledaags taalgebruik met een rauw randje. (Handig, weet ik ook weer dat je beter niet kunt zeggen dat je lekker gaat liggen ronken als je naar bed gaat. En Harry zich maar afvragen waar ik mijn schuttingwoordenschat vandaan heb...). Nou maar hopen dat band 2 t/m 6 net zo weergaloos zijn. Ik hoef me deze winter niet te vervelen.
Misschien wordt ‘Min Kamp’ tzt vertaald in het Nederlands, in elk geval in
het Duits (waar ze nogal met de titel in hun maag schijnen te zitten, dat wel). Maar voor wie
een beetje Noors leest, houdt van realisme of wat dat maar heten mag, en niet
wit wegtrekt van een beetje recht-voor-zijn-raap: Lezen, die man!
- Comments(3)http://www.innoorwegen.info/#post205
